{"id":703,"date":"2014-03-25T03:37:59","date_gmt":"2014-03-25T02:37:59","guid":{"rendered":"http:\/\/lubsza.org\/?p=703"},"modified":"2014-05-29T13:08:13","modified_gmt":"2014-05-29T11:08:13","slug":"historia-lubszy-w-pigulce","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/lubsza.org\/?p=703","title":{"rendered":"Historia Lubszy w pigu\u0142ce"},"content":{"rendered":"

\"LubszaHerb\"<\/a>Lubsza jest zaliczana do najstarszych miejscowo\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, pomimo swojego stosunkowo p\u00f3\u017anego pojawienia si\u0119 w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych (1314 r.). Pocz\u0105tki osadnictwa si\u0119gaj\u0105 jednak czas\u00f3w prehistorycznych. \u015awiadcz\u0105 o tym liczne znaleziska archeologiczne od okresu neolitu poczynaj\u0105c.<\/p>\n

<\/p>\n

W czasach historycznych o znaczeniu Lubszy decydowa\u0142o po\u0142o\u017cenie na przebiegaj\u0105cym przez jej teren szlaku handlowym prowadz\u0105cym z Wroc\u0142awia przez Olesno, Siewierz do\u00a0 Krakowa. Wa\u017cnym punktem na szlaku by\u0142 Grojec \u2013 grodzisko strzeg\u0105ce bezpiecze\u0144stwa na wspomnianej drodze handlowej.
\nW XII wieku<\/strong>, Lubsza przesz\u0142a z dzielnicy senioralnej w dzielnic\u0119 Piast\u00f3w g\u00f3rno\u015bl\u0105skich.<\/p>\n

Wiek XIV<\/strong>: W okresie \u015bredniowiecza administracyjny obszar Lubszy by\u0142 znaczny. Od po\u0142udnia granica si\u0119ga\u0142a Ma\u0142ej Panwi za\u015b od p\u00f3\u0142nocy graniczy\u0142a z dobrami ma\u0142opolskich R\u0119kszowic, o czym wspomina dokument Kazimierza Wielkiego, kr\u00f3la Polski z 1341 roku. Z biegiem lat na obszarze Lubszy powsta\u0142o szereg osad, z kt\u00f3rych w XVIII i XIX wieku usamodzielni\u0142o si\u0119 wiele miejscowo\u015bci (Kamienica, Piasek, Kucz\u00f3w, So\u015bnica, Mokrus, Zawodzie, Kalety, Kolonia Strzebi\u0144ska, Smolana Buda, Szyjn\u00f3w, Dubiele, \u015al\u0119skowe).
\nW 1365 roku na obszarze le\u015bnym Lubszy, nad Ma\u0142\u0105 Panwi\u0105 wzmiankowano po raz pierwszy ku\u017anic\u0119 \u017celaza, uwa\u017cana za najstarsz\u0105 w tej cz\u0119\u015bci \u015al\u0105ska. Ku\u017anica ta, pod nazw\u0105 Kuczowskiej Ku\u017anicy (Kucz\u00f3w) przetrwa\u0142a a\u017c po dziewi\u0119tnaste stulecie.<\/p>\n

Wiek XV<\/strong> by\u0142 znacz\u0105cym w dziejach Lubszy, a to za spraw\u0105 rodu pan\u00f3w z Lubszy. Piotr z Lubszy kanclerz ksi\u0119cia strzeleckiego i opolskiego oraz Miko\u0142aj z Lubszy, pisarz i notariusz ksi\u0105\u017c\u0119cy oraz kanonik opolski, nale\u017celi \u00f3wcze\u015bnie do elity ksi\u0119stwa opolskiego i strzeleckiego. W 1425 roku panowie z Lubszy posiadali pod zastaw w\u00f3jtostwo bytomskie w cz\u0119\u015bci nale\u017c\u0105cej do ksi\u0119cia ole\u015bnickiego, a w 1437 roku, Piotr z Lubszy otrzyma\u0142 od Bernarda, ksi\u0119cia opolskiego i strzeleckiego miasto Wo\u017aniki.<\/p>\n

Wiek XVI<\/strong> charakteryzowa\u0142 si\u0119 cz\u0119stymi zmianami w\u0142a\u015bcicieli. W drugiej po\u0142owie tego wieku na d\u0142u\u017cszy czas Lubsza i jej dobra znajdowa\u0142y si\u0119 w r\u0119kach Kamie\u0144c\u00f3w. Wtedy to te\u017c nast\u0105pi\u0142a zmiana konfesji lubszeckiego ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n

W wieku XVII<\/strong> dobra lubszeckie znajdowa\u0142y si\u0119 w posiadaniu Doroty Rogojskiej, wdowy po Hieronimie Jaroszu Kamie\u0144cu, nast\u0119pnie Baltazara Frankenberga, a ostatecznie w r\u0119kach rodu P\u00fcckler. Od XVI wieku w \u00f3wczesnej Lubszy znajdowa\u0142y si\u0119 dwie siedziby lubszeckich dziedzic\u00f3w.
\nG\u0142\u00f3wn\u0105 by\u0142 zamek posadowiony w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci wioski w tak zwanym Dworze oraz druga siedziba w Kuczowskiej Ku\u017anicy, gdzie przebywali Hernikowie, a nast\u0119pnie Jan Jerzy Frankenberk.<\/p>\n

Przej\u015bcie lubszeckich d\u00f3br w r\u0119ce g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego rodu P\u00fcckler zaowocowa\u0142o gwa\u0142townymi zmianami na obszarze Lubszy, szczeg\u00f3lnie w pierwszej po\u0142owie XVIII wieku<\/strong>. Poczyniono wiele istotnych i trwa\u0142ych inwestycji. W 1702 roku otoczono dooko\u0142a ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Jakuba masywnym murem i od wschodu zbudowano budynek bramy kryty fontem. Drug\u0105, nieistniej\u0105c\u0105 bram\u0119 postawiono od p\u00f3\u0142nocy. W 1709 roku, na miejscu starej, \u015bredniowiecznej murowanej (w XVII wieku cz\u0119\u015bciowo spalonej) plebani postawiono now\u0105, tak\u017ce murowan\u0105, w kt\u00f3rej obecnie mie\u015bci si\u0119 salka U \u015bw. Jakuba. W 1707 roku postawiono pierwsz\u0105 murowan\u0105 w dekanacie bytomskim szko\u0142\u0119, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a do naszych czas\u00f3w. Wzniesiono tak\u017ce szereg masywnych budynk\u00f3w w lubszeckim dworze. Najtrwalszym jednak dzie\u0142em P\u00fcckler\u00f3w by\u0142a ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 osadnicza. W XVIII wieku na gruntach Lubszy za\u0142o\u017cyli kolonie: Ludwigsthal (Piasek), Erdmanshein (Kolonia Strzebi\u0144ska), Sch\u00f6nbrunn (Smolana Buda), i Sch\u00f6nhof (Szyjn\u00f3w \u2013 Koloni\u0119Piaskow\u0105). W ko\u0144cu XVIII wieku dobra lubszeckie by\u0142y dzier\u017cawione. Oko\u0142o 1795 roku rozebrano stary lubszecki zamek a na jego miejscu wzniesiono niewielkich rozmiar\u00f3w dworek, zniszczony w latach siedemdziesi\u0105tych XX wieku.
\nDo pocz\u0105tk\u00f3w XIX wieku Lubsza posiada\u0142a ogromne znaczenie gospodarcze (g\u00f3rnictwo rud \u017celaza, hutnictwo, w\u0119glarstwo, le\u015bnictwo i rolnictwo). Dobra lubszeckie nale\u017ca\u0142y do najwi\u0119kszych obszarowo na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. W 1833 roku dobra lubszeckie zakupione zosta\u0142y przez r\u00f3d Henkel von Donnersmarck ze \u015awierkla\u0144ca.<\/p>\n

Wiek XIX<\/strong> przyni\u00f3s\u0142 Lubszy stagnacj\u0119. Do Kalet przeniesiony zosta\u0142 zarz\u0105d d\u00f3br, powsta\u0142e na lubszeckich gruntach osady usamodzielni\u0142y si\u0119. W drugiej po\u0142owie wieku omin\u0119\u0142y Lubsz\u0119 inwestycje drogowe (szosa z Lubli\u0144ca przez Piasek do \u015awierkla\u0144ca) i kolejowe (linia kolejowa z Tarnowskich G\u00f3r do Lubli\u0144ca przez Kalety). Nie zrealizowano tak\u017ce plan\u00f3w eksploatacji zalegaj\u0105cych pod ziemi\u0105 rud i minera\u0142\u00f3w z uwagi na wybuch pierwszej wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

\u00a0\"Lompa_Jozef\"<\/a>Z Lubsz\u0105 nierozerwalnie wi\u0105\u017ce si\u0119 posta\u0107 J\u00f3zefa Lompy<\/strong>. Ten \u015bl\u0105ski dzia\u0142acz, poeta, publicysta \u2013 wsp\u00f3\u0142pracownik wielu \u00f3wczesnych pism, prozaik, autor polskich podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych przyczyni\u0142 si\u0119 do utworzenia szko\u0142y podstawowej w Lubszy, gdzie przez ok. 30 lat pracowa\u0142 na posadzie nauczyciela, ale tak\u017ce by\u0142 pisarzem gminnym i organist\u0105. By\u0142 autorem przede wszystkim dzie\u0142 o charakterze historycznym i etnograficznym, po\u015bwi\u0119conych g\u0142\u00f3wnie historii \u015al\u0105ska. W\u015br\u00f3d jego tw\u00f3rczo\u015bci znajduj\u0105 si\u0119 takie pozycje jak: Kr\u00f3tkie wyobra\u017cenia historii \u015al\u0105ska, Przys\u0142owia i mowy potoczne ludu polskiego na \u015al\u0105sku<\/em>. Chcia\u0142 zapobiec zniszczeniu wielu dawnych pie\u015bni, dzie\u0142 sztuki G\u00f3rnego \u015al\u0105ska.<\/p>\n

Wiek XX<\/strong>: Wybuch powsta\u0144 \u015bl\u0105skich i plebiscyt g\u00f3rno\u015bl\u0105ski doprowadzi\u0142y w konsekwencji do przy\u0142\u0105czenia w 1922 roku Lubszy do II Rzeczypospolitej. Akt ten doprowadzi\u0142 jednak do znacz\u0105cej wymiany ludno\u015bci. Lubsz\u0119 jak i okoliczne miejscowo\u015bci parafii opu\u015bci\u0142a ludno\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie widzia\u0142a swej przysz\u0142o\u015bci w nowej rzeczywisto\u015bci, za\u015b na jej miejsce przyby\u0142o wielu tych, kt\u00f3rzy optowali za Polsk\u0105. W okresie mi\u0119dzywojennym ze \u015brodk\u00f3w Skarbu \u015al\u0105skiego, wybudowano lini\u0119 kolejow\u0105 ze Strzebinia do Wo\u017anik, co przyczyni\u0142o si\u0119 w znacznej mierze do spadku bezrobocia. Wybudowano tak\u017ce jedn\u0105 z najnowocze\u015bniejszych \u00f3wcze\u015bnie szk\u00f3\u0142 oraz drogi \u0142\u0105cz\u0105ce Lubsz\u0119 z s\u0105siednimi miejscowo\u015bciami.<\/p>\n

Wybuch drugiej wojny poczyni\u0142 Lubszy wiele szk\u00f3d. We wrze\u015bniu 1939 roku w trakcie walk sp\u0142on\u0119\u0142o wiele zabudowa\u0144 gospodarczych, w tym zabytkowy farski spichlerz z 1802 roku. Podczas wojny do getta w Zag\u0142\u0119biu wywieziono dwie \u017cydowskie rodziny braci Winer\u00f3w, kt\u00f3re ponios\u0142y \u015bmier\u0107 w obozie koncentracyjnym. \u015amier\u0107 z r\u0105k hitlerowskich ponios\u0142o tak\u017ce kilku innych mieszka\u0144c\u00f3w Lubszy. W 1945 roku kilka rodzin zmuszonych zosta\u0142o do opuszczenia swych dom\u00f3w, na ich miejsce przyby\u0142y dwie rodziny repatriant\u00f3w z Kres\u00f3w Wschodnich.<\/p>\n

\u00a0Tekst w ca\u0142o\u015bci pochodzi z \u201ePlanu odnowy miejscowo\u015bci Lubsza do 2013 roku\u201d, za\u0142\u0105cznika do Uchwa\u0142y Nr 301\/XXVI\/2009 Rady Miejskiej w Wo\u017anikach z dnia 30 marca 2009 roku. Dost\u0119pny na podstronie www.bip.wozniki.pl<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lubsza jest zaliczana do najstarszych miejscowo\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, pomimo swojego stosunkowo p\u00f3\u017anego pojawienia si\u0119 w \u017ar\u00f3d\u0142ach pisanych (1314 r.). Pocz\u0105tki osadnictwa si\u0119gaj\u0105 jednak czas\u00f3w prehistorycznych. \u015awiadcz\u0105 o tym liczne znaleziska archeologiczne od okresu neolitu poczynaj\u0105c.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-703","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia-lubszy"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=703"}],"version-history":[{"count":7,"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":911,"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703\/revisions\/911"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/lubsza.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}